أبو علي سينا
ديباچه 55
النجاة من الغرق في بحر الضلالات
پ ، بهار 314 ، آصفيه 402 نوشتهء 1304 ( 2 : 1202 ش 208 و 3 : 490 ش 402 ، فهرست مشروح 2 : 280 ) ، تاشكند 50 / 2385 برگ 183 پ - 190 ر . در گزارش ابن عدي ( ص 169 ) آمده است : « وكانت هذه المقالة أول كتابه » . در پايان آن ( ص 19 و 202 ) دربارهء عبارت پايان متن « وهل ينبغي ان ينظر في العلل والا وائل العلم الواحد أو العلوم الأكثر من واحد » ابن عدي مىگويد كه آن تنها در ترجمهء إسحاق است ودر ترجمههاى سريانى وترجمهء جز ابن إسحاق نيست وآن گويا آغاز الف كبرى باشد . بدوي مىگويد كه اين جمله را براي پيوستن الف صغرى با بتا به ويژه « آپورى » يكم آن افزودند وإسكندر افروديسى آن را گزارش نكرد واسكلپيوس آن را آورد ولى چيزى دربارهء آن نگفت ( ترجمهء تريكو 1 : 118 ، آلمانى 1 : 81 ، انگليسى 1 : 95 ، راس 1 : 221 ) اين بند در تفسير ابن رشد هست ولى چيزى دربارهء آن گفته نشده است . 4 - الأمور الإلهية از أبو أحمد بن إسحاق اسفزارى از سدهء چهارم ( سدهء دهم م ) در 28 مسأله كه آن را هنگامى كه در خوارزم بازش داشتند تا وى را به ستم بكشند ساخته است ( فهرست ظاهريه ص 15 ش 43 / 4871 ) بيست وهشت چون وچراى فلسفي الهى است بسيار خوب درست مانند چون وچراهاى ناصر خسرو وقباديانى وامام رازي . نسخهء آن در مجلهء تاريخ العلوم العربية ( 5 : 104 و 136 ) به عربى وانگليسى شناسانده شده است . شهرستانى در شمار فيلسوفانى كه پيش از ابن سينا بودهاند از أبو حامد أحمد بن إسحاق اسفزارى ياد مىكند كه سرگذشت أو در تتمة صوان الحكمة ( ص 75 ) آمده است واز دانشمندان سدهء چهارم بايد باشد پردازندهء اين رساله هم بايد أو باشد ودر نسخه به جاى « أبو حامد احمد » « أبو احمد » آمده است . در مباحثات ابن سينا ( بند 484 ص 334 ) از وى ياد شده است 5 - بدوي در افلوطين عبد العرب ( 199 وص 55 - 66 ديباچه ) از « كتاب في علم ما بعد الطبيعة » لعبد اللطيف البغدادي ( فصل 21 - 24 ) نسخهء 117 حكمة تيمور دار الكتب ياد كرده است . مقالة اللام آن با ترجمهء آلمانى از روى ابن نسخه ونسخهء 1279 جار الله چاپ شده است . عبد الكريم شحاذه در ندوة عالمية تاريخ العلوم ( به عربى 693 وانگليسى 273 ) دربارهء عبد اللطيف بغدادي سخن داشته است .